Wat is bankieren en wat doet een bank? Deze vraag heeft een aantal antwoorden in de vorm van allerlei theorieën en praktijken van bankieren. Een bank doet niet wat je in eerste instantie zou vermoeden. De dagen van de oude nutsspaarbanken zijn voorbij. Laten we het eens bespreken.

De mythe van de passieve bankier.

bankieren

Een van de belangrijkste misverstand is die van de mythe van de passieve bankier. Deze is gebaseerd op een verouderde financiële- bemiddelingstheorie waarbij banken alleen geld doorsluizen van spaarders naar leners. Banken kunnen geld uitlenen met het spaargeld van de rekeninghouders. De rekeninghouders krijgen hierover een rentevergoeding. Bankieren is een passieve activiteit en spelen geen belangrijke rol in de economie. Binnen veel macro-economische modellen wordt de rol van de bank en de centrale bank volledig buiten beschouwing gehouden. Dit is een van de belangrijkste oorzaken waardoor monetaire beleidsmakers en analisten geen economische crisis of zeepbellen kunnen voorzien en vermijden.

Bankiers en blinde economen.

Deze theorie van bankieren was voor de crisis van 2008 algemeen geaccepteerd en is ondanks de crisis nog steeds zeer dominant. Professor Steve Keen beschouwd analisten en beleidsmakers die deze theorie onderschrijven als blind. Steve Keen voorzag de financiële crisis van 2008 en heeft een boek geschreven over de ongeletterdheid van economen over de werking van de banken en de economie. Steven Keen heeft er een goed boek over geschreven: Debunking economics. Hieronder in de video kun je Steve Keen aan het woord zien:

Steve Keen is tot zijn inzichten gekomen dankzij het werk van Schumpeter en vooral Hyman Minsky (1986). Minsky was een van de weinige economen die bankiers als actieve spelers binnen de economie toedichtte. Banken werken als ondernemingen op zoek naar verdere winstmaximalisatie. Het roekeloos zoeken naar beter rendement en meer winst ondermijnt de stabiliteit van het monetaire systeem en de economie. Hieronder kun je Professor L. Randall Wray aan het woord zien over Hyman Minsky’s visie over banken en geldcreatie:

Wat doet een bank en wat is bankieren tegenwoordig?

Het is voor economen van belang om theorieën van bankieren te includeren die een actieve rol toeschrijven aan de bankier als een geldschepper binnen de economie. Hier zijn twee belangrijke praktijken die worden toegepast door de actieve bankier:

In de eerste plaats, banken werken op basis van fractioneel bankieren waarbij er een reserve ratio wordt gehandhaafd bij het geld dat wordt gestort op de rekening en op basis waarvan nieuwe leningen kunnen worden gemaakt. Dit staat ook bekend als de geld-multiplicatie theorie.
Wanneer een bank een reserve-ratio van tien procent moet handhaven, en een rekeninghouder 1.000 euro stort bij een bank; dan zet de bank 100 euro op de rekening bij de Europese centrale bank en leent vervolgens weer 900 dollar uit. Dit proces kan doorgaan tot dat er 1/10%×1.000 euro = 10.000 dollar in omloop is gebracht. De werking van fractioneel bankieren is beschreven in het werkboek “Modern Money Mechanics“. Het werd uitgebracht in 1961 door de Federal Reserve Bank van Chicago en beschrijft de werking van het bankwezen in de Verenigde Staten onder leiding van de Federal Reserve. Hieronder kun je een goede uitleg zien over hoe fractioneel bankieren werkt:

Een andere bekende theorie van bankieren die in de vergetelheid is geraakt, is de krediettheorie. Deze laat de reserve-ratio geheel weg en beschouwt het idee dat er deposito’s zijn als misleidend. Iemand die contant geld stort op een bankrekening leent dit in feite uit aan de bank. Fiduciair geld is per definitie een krediet. De krediettheorie stelt dat banken nieuw geld uit het niets creëren op het moment van kredietverstrekking op basis van een ‘wederzijdse schuldaanvaarding’ zoals dit gebeurd bij het afsluiten van een hypotheek. Beide kanten in de bankbalans worden verhoogd en er is geen sprake van een reserve-ratio die de bank moet aanhouden of storten bij de centrale bank. Banken ageren als actieve ondernemers en verkopen kredietproducten via reclame en de verkopers die werkzaam zijn op de bank. Professor Richard Werner heeft in zijn onderzoek aangetoond dat deze theorie daadwerkelijk in de praktijk door de banken wordt toegepast. Hieronder kun je Professor Richard Werner aan het woord zien over de werking van de financiële sector en geldschepping.

De video met deze kort en krachtige uitleg van Richard Werner is het herzien waard. Vooral zijn uitspraken over de werking van de City of London en het bankwezen in het Verenigd Koninkrijk.

Volgens Richard Werner zijn banken geldscheppers en bestaan er geen deposito rekeningen. Fiduciair geld is niet meer het geld van de rekeninghouder, het representeert een tegoed van de klant in de vorm van een lening aan de bank. Banken lenen in feite geld van de samenleving. Bovendien lenen banken geen geld uit aan haar klanten, banken kopen in feite effecten (securities). Wanneer er een lening wordt afgesloten door een particulier wordt er in feite een orderbrief (promissory note) opgesteld. Het orderbriefje (promesse) is een handelsdocument waarin een schuldenaar onvoorwaardelijk belooft te betalen aan de bank en een onderpand als verzekering wordt opgenomen. Wanneer deze is getekend zal de bank uit het niets het geld scheppen (intikken) in de bankrekening van de schuldenaar. Er komt geen transactie of overboeking bij te pas. Op deze manier scheppen banken geld en brengen ze geld in de economie in omloop. Het grootste probleem is dat het geld in de vorm van leningen, de kredietschepping meestal wordt gebruikt voor onproductieve investeringen zoals consumptie en huizen die geen meerwaarde bieden voor een economie en leiden tot zeepbellen.

De meeste economen zijn blind en de meeste bankiers weten zelf niet eens hoe het systeem werkt. Sinds de laatste crisis is er wezenlijk niet veel veranderd, de schulden stijgen exponentieel en de systeem risico’s nemen alleen maar toe. Een nieuwe crisis zal er aan komen en een hervorming van het systeem is noodzakelijk.

Geldschepping en bankieren zonder banken?

wat doet een bank? wat is bankieren?

Gedurende de laatste crisis van 2008, is er door Satoshi Nakamoto een alternatief systeem gelanceerd en nu volop in opbouw. Hier worden banken als geldscheppers weggestreept en wordt het geldscheppingsproces wiskundig via nu onveranderbare algoritmes uitgevoerd. Dit nieuwe peer-to-peer geldsysteem is Bitcoin. Het biedt een nieuw alternatief gebaseerd op het denken van de Oostenrijkse school over de werking van geld, goud en de economie. Het zijn de Bitcoin exchanges die hier de rol van banken als voornamelijk wisselkantoren overnemen. Het is een nieuwe studie en leerervaring die een nieuwe economische en wetenschappelijke discipline zal invoeren: Bitcoin economics. Voor meer informatie, lees onze gratis Bitcoin cursus.

Gerelateerde onderwerpen:

Waardevolle bronnen:

  • Werner, R.A. (2014) Can banks individually create money out of nothing? The theories and the empirical evidence. International Review of Financial Analysis
  • Werner, R.A. (2016) A lost century in economics: three theories of banking and the conclusive evidence. International Review of Financial Analysis
  • Minsky, H.P. (1986) Stabilizing an unstable economy. New York: McGraw-Hill
  • Dorothy M. Nichols (1961) Modern Money Mechanics. Chicago: Federal Reserve Bank of Chicago
  • Steve Keen (2001) Debunking Economics. Zedbooks