Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World
We kunnen onze lezers het volgende boek aanbevelen: Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World. Het boek is uitgegeven door Penguin Press in 2009 tijdens de vorige financiële crisis. Het is geschreven door Liaquat Ahamed die voor zijn werk in 2010 de Pulitzer Prize for History ontving.
Het boek beschrijft de financiële ontwikkelingen voorafgaand de crisis van de jaren 30 (The Great Depression). Dit was de grootste economische depressie van de twintigste eeuw die als gevolg van de beurskrach van 1929 ontstond. De beurskrach werd gevolgd door een bankencrisis en een internationale schuldencrisis, waarvan de directe gevolgen vrijwel het gehele decennium voelbaar bleven en uiteindelijk voor een nieuwe Tweede Wereldoorlog zorgde. Zijn we in een vergelijkbare situatie beland?
Het boek beschrijft de beslissingen en van de vier belangrijkste centrale bankiers: Montague Norman (Centrale Bank van Engeland), Benjamin Strong (Federal Reserve), Émile Moreau (Centrale Bank van Frankrijk) en Hjalmar Schacht (Reichsbank). Hieronder kun je Liaquat Ahamed aan het woord zien over zijn boek:
Het verhaal begint met het einde van de Eerste Wereldoorlog en het vredesverdrag van Versailles in 1919. De herstelbetalingen en de schuld die Duitsland op zich moest opnemen zorgde voor een periode van hyperinflatie, een globale depressie en diepe armoede. Het maakte de omwenteling van de Duitse democratie naar een totalitaire dictatuur onder het nationaalsocialistische regime van dictator Adolf Hitler mogelijk.
Oorlogsvoering => onhoudbare schuldenlast
Alle belangrijke landen hadden in de jaren na de Eerste Wereldoorlog enorme schulden uitstaan. Duitsland moest $12 miljard aflossen aan Frankrijk en Engeland; Frankrijk had zelf $7 miljard in schuld uitstaan bij Engeland en de Verenigde Staten, terwijl Engeland zo’n $4 miljard schuld had af te lossen bij de Verenigde Staten. De waarde van de gehele geldhoeveelheid was gekoppeld aan de goud reserves bij de centrale Bbanken. Het probleem was echter dat er meer geprint was geworden dan er goud in de kluizen lag. De Duitse geldhoeveelheid was gedurende de oorlogsjaren verviervoudigd. Dit probleem werd verergerd doordat de goudreserves ook waren aangeboord en de Verenigde Staten haar goudvoorraad had verdubbeld. Er was geen balans meer tussen de relatieve omvang van de economieën en de goudvoorraden. Het betekende in feite dat de Eerste Wereldoorlog Europa bankroet had gemaakt.
Schuldenbestrijding door inflatie
De Verenigde Staten wilde geen schuldenvergeving doorvoeren voor Europa. De centrale bankiers van respectieve landen kozen vervolgens ieder voor een eigen oplossing om door te kunnen gaan en de schulden af te lossen. Duitsland en Frankrijk wilde de schuld en onbalans wegpoetsen met inflatie. Engeland koos voor deflatie.
Duitsland zware schuldenlast en lege goudvoorraad zorgde ervoor dat het printen van meer geld de beste oplossing was. Het zorgde voor een verwoestende hyperinflatie en verdere kapitaalvernietiging. Frankrijk en Engeland waren afhankelijk van de Duitse aflossingen om de eigen schulden bij Verenigde Staten terug te betalen. Deze schulden wurggreep was onhoudbaar. Het Dawes Plan van 1924 maakte het mogelijk dat er een houdbaar plan zou komen voor de Duitse herstelbetalingen en dat het Amerikaanse bankwezen weer leningen kon verstrekken aan Duitsland om de economie te stimuleren. Verder verlaagde de Federal Reserve de rentevoeten waardoor goedkoop geld weer kon circuleren. Dit zorgde voor de roerige jaren twintig en het opblazen van een zeepbel op de Amerikaanse aandelenmarkten.
In 1928 waren alle symptomen van een zeepbel aanwezig en deze knapte op 24 oktober 1929 en markeerde het begin van een globaal economische depressie. De Federal Reserve verhoogde de stuurrente en verminderde de geldhoeveelheid die de globale depressie verergerde. Landen begonnen nu volledig de goudstandaard te verlaten om de geldprinters de vrije teugels te kunnen geven om deflatie te bestrijden. Engeland verliet in 1931 de goudstandaard en de Verenigde Staten deed in 1933 hetzelfde en confisqueerde met Executive Order 6102 het goud van de bevolking.
Overeenkomsten met 2020
Er zijn overeenkomsten te onderscheiden met het heden. Net zoals 100 jaar geleden zitten we in een schuldenbubbel. De totale schuldenlast in de wereld bedraagt meer dan $250 biljoen. De Covid-19 pandemie heeft zware economische gevolgen met onder andere verdere inkomensongelijkheid, toenemende werkloosheid en sociale onrust. Volgens Ray Dalio is populisme net zoals in de jaren 30 weer flink in opmars en zijn we in de late fase van een grote schuldencyclus. Het gereedschapskist van de Centrale Banken is bijna leeg. De stuurrente is ongekend laag en is er zelfs sprake van negatieve rente. De centrale banken laten de geldprinters overuren draaien. Ze kunnen niks anders meer dan als een koper op de effectenmarkten optreden en de zeepbel in stand houden. Ze doen er alles aan om deflatie te vermijden.
De Federal Reserve heeft in 2020 binnen drie maanden meer dan $4.3 biljoen in het systeem gepompt. Morgan Stanley verwacht dat er in 2021 meer dan $10 biljoen op de balans zal staan van de Federal Reserve. De vraag is wanneer de complete globaal verweven schuldenzeepbel zal knappen.
Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World zal spoedig een nieuw vervolg krijgen voor de twintigste eeuw.
Voor meer informatie: